Saturday, February 25, 2017

Năm căn bệnh trong khoa học

-->
Đọc bài này (1) của John Antonakis, tổng biên tập tạp chí Leadership Quarterly, thấy hay và thấm thía. Ông liệt kê 5 căn bệnh trong khoa học mà ông đặt tên theo kiểu chơi chữ là Significosis, Neophilia, Theorrhea, Arigorium, và Disjunctivitis.

Thursday, February 23, 2017

Chương trình giao lưu nhà nghiên cứu Úc - Việt

Theo như thông báo dưới đây (từ Đại sứ quán Úc) thì Úc đang kêu gọi EoI (Expression of Interest) từ các nhà khoa học Việt Nam và Úc tham gia chương trình giao lưu giữa hai nước. Theo dự kiến, chỉ có 14 người sẽ được cấp kinh phí (5000 AUD mỗi người). Chương trình giao lưu sẽ diễn ra từ tháng 5 đến 12/2017. Thời gian giao lưu 2-4 tuần.

Tuesday, February 14, 2017

Một bài học về "lấy ý kiến"

Theo dõi việc lấy ý kiến về sự cần thiết của hệ thống loa phường ở Hà Nội thật là thú vị. Những sự kiện và kết quả xảy ra cho thấy công tác điều tra xã hội ở VN rất ư là khó khăn, và sự đột biến của kết quả cho thấy cuộc lấy ý kiến đã thất bại.

Friday, February 10, 2017

Những năm ảo vọng – Giáo sư Phạm Hoàng Hộ và bộ sách Cây cỏ Việt Nam

Xin hân hạnh giới thiệu bài viết của Bs Ngô Thế Vinh về Gs Phạm Hoàng Hộ, người mới qua đời hôm 29/1/2017. Bài viết có nhiều tư liệu quí và đáng tham khảo, nhất là quá trình hình thành bộ sách Cây cỏ Việt Nam (thời đó gọi là Cây cỏ miền Nam) của Gs Hộ.  Bài viết cũng có đề cập đến cái chết (sau 1975) của Gs Nguyễn Duy Xuân, Viện trưởng Viện ĐH Cần Thơ. 

Wednesday, February 8, 2017

Trang danh mục tập san dỏm bị đóng cửa?

Một tin không mấy vui đầu năm: trang web scholarly(dot)com của ông Jeffrey Beall đã đóng hay bị đóng (1). Đây là một trang web mà giới khoa học toàn cầu tham khảo và nhận dạng các tập san khoa học dỏm. Đóng góp thiện nguyện của ông là vô giá, và sự vắng mặt của trang web là một thiệt thòi cho giới khoa học chính thống.

Tuesday, February 7, 2017

Nhận xét và đề nghị tiêu chuẩn chức danh giáo sư và phó giáo sư

Bộ GDĐT mới ra một dự thảo về qui trình và tiêu chuẩn bổ nhiệm chức danh GS/PGS (1), và kêu gọi những ai quan tâm góp ý. Đọc qua Dự thảo này tôi thấy qui trình vẫn y như cũ và các tiêu chuẩn thì có vẻ thấp quá.

Saturday, February 4, 2017

Một ngày phỏng vấn

Hôm 20/1 tôi tham dự một buổi phỏng vấn mang tính lịch sử: bổ nhiệm các Assistant Professor cho Đại học Tôn Đức Thắng. Đây là một cách làm mới ở VN, và làm hoàn toàn theo mô hình các đại học Mĩ và Úc. Qua phỏng vấn 8 ứng viên, tôi thấy VN mình có nhiều nhân tài, nhưng cái cơ chế hiện hành khó phát hiện họ.

Thursday, February 2, 2017

Viếng mộ Bs Alexandre Yersin


Sáng nay (19/1/17) nhân một buổi rảnh, được hai em thuộc ĐH Khánh Hoà chở ra Suối Dầu, huyện Diên Khánh để thăm mộ Bs Alexandre Yersin. Từ Nha Trang đến Suối Dầu khoảng 20 km, nhưng vẫn phải mất 30 phút mới đến nơi. Thăm mộ Yersin làm tôi ... tâm tư.

GS Phạm Hoàng Hộ (1929-2017)


Mới nhận được một tin buồn: Giáo sư Phạm Hoàng Hộ đã qua đời ở Montréal hôm 29/1/2017. Trước 1975, ông từng là một giáo sư danh tiếng của Đại học Khoa học, người sáng lập và Viện trưởng Viện Đại học Cần Thơ, và Tổng trưởng (bộ trưởng ngày nay) Bộ Giáo Dục VNCH.

Wednesday, February 1, 2017

"Nha Trang ngày về"

Cứ mỗi lần ghé Nha Trang là tôi nhớ đến ca khúc bất hủ "Nha Trang ngày về" của Phạm Duy. Nhưng mỗi lần về Nha Trang là mỗi lần trải nghiệm những cái mới không hẳn là tốt đẹp. Cái thành phố biển Nha Trang thơ mộng trong ca khúc đó, cái cảnh "mình tôi trên bãi khuya" chỉ còn là hoài niệm trong tâm tưởng mà thôi, vì Nha Trang ngày nay đã thành một Pattaya phiên bản Việt Nam.

Tuesday, January 31, 2017

Nhật kí đầu năm 2017


Năm nay, Tết ta rơi vào tháng 1, nên tôi có một may mắn hiếm hoi là được đón năm mới và Tết ở Việt Nam. Tuy nhiên, tiếng là về quê nghỉ hè (bên Úc là mùa hè), nhưng trong thực tế thì làm việc nhiều hơn là nghỉ hè. Dưới đây là vài ghi chép trong những ngày đầu năm 2017, bao gồm những chuyện vui buồn quan sát đó đây trong đời sống ở miền Tây. 

Bia Guinness, "Student", và t-test

Những ai sành điệu về bia đều biết rằng chỉ có một số bia là "xịn" thôi, còn các bia nổi tiếng bán trên thị trường như loại Heineken, Budweiser, Tiger, chỉ là ... nước giả bia. Một trong những bia xịn là Guinness. Nhưng ít ai biết rằng bia Guinness chính là nguồn gốc của t-test (kiểm định t), một phương pháp phân tích dữ liệu phổ biến nhất trong khoa học mà hầu như tất cả sinh viên trên thế giới đều học qua.

Wednesday, December 28, 2016

"Over-fitting" và ý nghĩa thực tế trong đời sống

Không nói ra thì ai cũng biết chuyện hôn nhân là chuyện hệ trọng. Vì tính hệ trọng của nó nên đòi hỏi người ta phải suy nghĩ cẩn thận. Nhưng một vấn đề  trong thống kê học và machine learning có tên là "over-fitting" (1) khuyên bạn không nên suy nghĩ nhiều quá. Trong cuốn sách "Algorithms to live by" tác giả bàn về ý nghĩa của over-fitting trong việc chọn người bạn đời, thói thần tượng hoá, kĩ nghệ luyện gà đá, tiến hoá và thực phẩm, và ở đây tôi tóm lược vài ý chính như là một giải trí cuối năm cho các bạn.

Qui luật 37% (và ứng dụng cho việc tìm người yêu)

Nghĩ lại trong thống kê học có những hằng số hết sức lí thú và quan trọng. Chúng ta đã biết những con số như 0.05 (trị số P), 1.96 (hằng số của phân bố chuẩn) có ảnh hưởng đến cuộc sống như thế nào. Nhưng có lẽ ít ai biết đến qui luật 37%. Đây là một qui luật mới được tái khám phá, nhưng có nhiều ứng dụng trong y khoa, khoa học, tìm nhân viên, thậm chí ... tình yêu.

Monday, December 26, 2016

Thông báo thứ 3 (sau cùng) về lớp học Machine Learning

Chỉ còn 1 tuần nữa là đóng sổ ghi danh workshop Machine Learning ở TDTU. Các bạn nào chưa ghi danh thì nên ghi danh trước ngày 31/12 cho tiện việc in ấn bài giảng (rất nhiều). Sau ngày đó là khoá sổ (1), và cũng như năm ngoái, sẽ không có dzu dzi với ghi danh trễ, không có "tại vì bởi" sau ngày khoá sổ.

Nhạc boléro trên đài truyền hình Vĩnh Long

Tôi mới xem qua vài chương trình thi hát nhạc bolero trên đài truyền hình Vĩnh Long, và phải có lời khen. Chương trình hay từ cách dàn dựng, ca sĩ, ca khúc, hoà âm phối khí, đến người MC đều rất tốt. Hiếm thấy một chương trình nhạc ở Việt Nam nào mà hay đến như thế.

Friday, December 23, 2016

Lại bàn về PISA: khái niệm effect size

Tôi thấy một cách để hiểu đúng kết quả PISA là qua khái niệm effect size. Trong y khoa và tâm lí học thì effect size rất phổ biến, nhưng áp dụng effect size vào nghiên cứu giáo dục có thể cũng có ích vì nó nói lên đúng hơn bản chất của so sánh điểm thi giữa các nước. Và, khi đã có kết quả tính toán effect size, chúng ta sẽ thấy rằng bảng xếp hạng PISA không có ý nghĩa gì nhiều.

Thursday, December 22, 2016

"Biases" trong kiểm định giáo dục

Câu hỏi tại sao học sinh Việt Nam có điểm tương đối tốt trong kì kiểm định PISA 2012 và 2015 vẫn còn ám ảnh nhiều người. Cách hiểu đơn giản nhất là học sinh Việt Nam mình giỏi. Nhưng trước khi tự mình khen mình, tôi nghĩ đến vấn đề mà thuật ngữ khoa học hay gọi là "bias". Trong bất cứ nghiên cứu nào, trong bất cứ kiểm định đánh giá nào cũng đều có bias. Nếu chúng ta không cẩn thận với bias thì rất dễ đi đến diễn giải sai hay kết luận sai.

Tuesday, December 20, 2016

Yếu tố nào ảnh hưởng đến điểm PISA 2015?

Tôi lại có dịp "táy máy" với dữ liệu PISA 2015, và lần này tôi chỉ tập trung vào Việt Nam. Câu hỏi mà tôi muốn trả lời là yếu tố nào ảnh hưởng đến điểm kiểm định PISA 2015 ở học sinh Việt Nam? Câu trả lời cũng có vài điều ngạc nhiên và đáng chú ý ...

Monday, December 19, 2016

Kết quả PISA 2015: một cách hiểu khác


Kết quả kiểm định PISA năm nay mới vừa được công bố, và Việt Nam đứng hạng 8 trong 72 nước về khoa học, hạng 22 về toán, và hạng 32 về đọc & hiểu. Đây là những thứ hạng làm cho những người trong Bộ GDĐT có lí do để ăn mừng. Hạng của Việt Nam làm cho một giáo sư Mĩ ngạc nhiên (1). Thật ra, tôi rất ngạc nhiên khi thấy ông ấy ngạc nhiên! Nếu ai biết chút ít về cách tính đằng sau của PISA thì có lẽ sẽ dè dặt với cách diễn giải của các quan chức.